Đi tiểu són là tình trạng nước tiểu rỉ ra ngoài mà bạn không kiểm soát được. Có khi chỉ vài giọt khi ho hoặc cười. Có khi là cảm giác buồn tiểu ập đến quá nhanh khiến không kịp vào nhà vệ sinh. Nhiều người ngại nói nên chịu đựng nhiều năm.
Bài viết giúp bạn hiểu các dạng đi tiểu són, nguyên nhân thường gặp và cách cải thiện tại nhà. Chúng tôi cũng nêu những dấu hiệu cần gặp bác sĩ. Thông tin chỉ để tham khảo, không thay thế việc thăm khám.
Hiện tượng đi tiểu són là gì
Bình thường, cơ vòng và các cơ sàn chậu giữ nước tiểu trong bàng quang. Bạn chỉ thải ra khi chủ động đi tiểu. Khi hệ thống này yếu đi hoặc bàng quang quá nhạy, nước tiểu có thể rỉ ra. Đây là biểu hiện của tình trạng gọi là tiểu không tự chủ.
Đi tiểu són gặp ở cả nam và nữ, nhưng phụ nữ gặp nhiều hơn. Tần suất tăng theo tuổi. Tuy vậy, tình trạng này không phải điều đương nhiên của tuổi già. Phần lớn trường hợp có thể cải thiện đáng kể khi được xử trí đúng.
Các dạng đi tiểu són thường gặp
Són khi gắng sức
Đây là dạng phổ biến ở phụ nữ. Nước tiểu rỉ ra khi ho, hắt hơi, cười, nhấc vật nặng hoặc chạy nhảy. Nguyên nhân là cơ sàn chậu và cơ vòng yếu, không chịu nổi áp lực tăng đột ngột trong ổ bụng.
Són do buồn tiểu gấp
Người bệnh có cảm giác buồn tiểu dữ dội, đột ngột và khó nhịn. Đôi khi nước tiểu ra ngay trước khi kịp đến nhà vệ sinh. Họ thường phải đi tiểu nhiều lần trong ngày và phải dậy đêm. Dạng này liên quan tới bàng quang co bóp quá mức.
Són do tràn
Bàng quang không được làm rỗng hoàn toàn, nước tiểu đầy lên rồi rỉ ra từng ít một. Dạng này hay gặp khi có cản trở dòng tiểu, như phì đại tiền liệt tuyến ở nam giới. Người bệnh thường tiểu yếu, tiểu ngắt quãng, cảm giác chưa hết nước tiểu.
Nhiều người có dạng phối hợp. Vì thế việc phân loại cần bác sĩ thăm khám, không nên tự đoán.
Nguyên nhân và yếu tố thuận lợi
- Mang thai và sinh nở, đặc biệt sinh nhiều lần hoặc sinh con to.
- Mãn kinh làm mô vùng chậu kém đàn hồi.
- Thừa cân, béo phì tạo áp lực lên bàng quang.
- Ho mạn tính, táo bón kéo dài.
- Phì đại hoặc phẫu thuật tuyến tiền liệt ở nam giới.
- Nhiễm trùng tiết niệu.
- Bệnh thần kinh như đái tháo đường, tai biến mạch máu não.
- Một số thuốc, cà phê, rượu bia và nước uống có ga.
Các bà mẹ sau sinh thường gặp đi tiểu són tạm thời vì cơ sàn chậu bị giãn. Việc chăm sóc từ thai kỳ giúp ích. Bạn có thể xem bài các mốc khám thai quan trọng để biết cách theo dõi thai kỳ và hỏi bác sĩ về luyện tập sau sinh.
Cách tập luyện và chăm sóc tại nhà
Bài tập cơ sàn chậu, thường gọi là bài tập Kegel, là biện pháp đầu tay cho nhiều người. Bạn thực hiện đều đặn nhiều tuần mới thấy hiệu quả.
Để tìm đúng cơ, hãy thử ngừng dòng tiểu giữa chừng một lần duy nhất để nhận biết. Đừng lặp lại việc này thường xuyên vì có thể gây rối loạn đi tiểu. Sau khi biết cơ nào, hãy tập ngoài lúc đi tiểu.
Cách tập cơ bản như sau. Ngồi hoặc nằm thoải mái, thở đều. Siết nhẹ cơ vùng chậu như thể đang nhịn tiểu và giữ vài giây. Sau đó thả lỏng hoàn toàn cùng thời gian ấy. Lặp lại mười lần và làm vài đợt mỗi ngày. Không nín thở, không gồng bụng, đùi hay mông.
Bên cạnh đó, những thay đổi lối sống giúp ích rõ rệt. Giữ cân nặng hợp lý. Hạn chế cà phê, trà đặc, rượu bia và nước có ga vì chúng kích thích bàng quang. Uống đủ nước, không hạn chế quá mức vì nước tiểu đặc còn kích thích bàng quang hơn.
Điều trị táo bón và ho mạn tính vì chúng làm tăng áp lực ổ bụng. Người hút thuốc nên cai thuốc. Bạn cũng có thể tập đi tiểu theo giờ, cách nhau vài giờ, thay vì chờ đến khi quá buồn. Nhật ký bàng quang ghi lại lượng nước uống và số lần đi tiểu sẽ giúp bác sĩ rất nhiều.
Không nên tự dùng thuốc hay thực phẩm chức năng cho tình trạng này. Người đang dùng thuốc có thể gặp tác dụng phụ về tiết niệu. Nếu bạn nghi thuốc gây triệu chứng, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi ngừng thuốc.
Khi nào cần đi khám
Bạn nên gặp bác sĩ nếu đi tiểu són ảnh hưởng tới sinh hoạt, giấc ngủ hoặc tâm trạng. Việc này không có gì đáng xấu hổ. Bác sĩ có nhiều cách hỗ trợ, từ tập luyện, thuốc đến thủ thuật hoặc phẫu thuật khi cần.
Hãy đi khám sớm nếu đi tiểu són kèm tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra máu hoặc nước tiểu đục hôi. Đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng hoặc sỏi. Khám ngay nếu bạn sốt, đau vùng hông lưng, hoặc không đi tiểu được dù buồn tiểu.
Cần cấp cứu nếu són tiểu xảy ra đột ngột cùng yếu liệt chân, tê vùng đáy chậu hoặc mất kiểm soát đại tiện. Hãy gọi 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất.
Người đái tháo đường hay tăng cân, mỡ máu cao có nguy cơ cao hơn. Nếu bạn đang chú ý tới mỡ máu, bài tăng triglyceride ngày Tết có thể giúp bạn điều chỉnh ăn uống. Thông tin chung về sức khỏe có trên trang của Bộ Y tế và WHO.
Đi tiểu són là vấn đề phổ biến và có thể cải thiện. Hãy tập cơ sàn chậu đều đặn, điều chỉnh lối sống và đừng ngại gặp bác sĩ. Nhiều người lấy lại sự tự tin chỉ sau vài tuần kiên trì.
