Đội ngũ chúng tôi nhận câu hỏi này khá thường xuyên từ bạn đọc: ba mẹ già ăn ít, người gầy đi thì nên chọn sữa dinh dưỡng cho người cao tuổi loại nào? Câu trả lời ngắn gọn là hãy ưu tiên sản phẩm có đạm, canxi, vitamin D và ít đường, đồng thời đọc kỹ nhãn trước khi mua. Sữa chỉ là phần bổ sung, không thể thay thế bữa cơm. Nếu người lớn tuổi đang có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh thận hay bệnh tim mạch, bạn nên hỏi bác sĩ trước khi chọn.
Dấu hiệu người lớn tuổi đang thiếu dinh dưỡng
Thiếu dinh dưỡng ở người cao tuổi thường diễn ra âm thầm. Không có cơn đau nào báo trước. Chúng tôi từng gặp nhiều gia đình chỉ thấy ba mẹ hơi xuống sức, đến khi cân lại mới phát hiện đã sụt vài ký trong mấy tháng. Vì vậy, quan sát hằng ngày rất quan trọng.
Bạn nên để ý những dấu hiệu như sụt cân không rõ lý do, cơ tay chân yếu dần, hay mệt và chóng quên. Vết thương lâu lành hoặc da khô, nứt nẻ cũng là tín hiệu cơ thể đang thiếu chất. Người cao tuổi mất khối cơ dần theo tuổi tác, y học gọi là tình trạng mất cơ theo tuổi. Vì thế, đạm đóng vai trò giữ sức rất quan trọng. Cơ bắp yếu còn làm tăng nguy cơ té ngã, một rủi ro cần được phòng ngừa sớm.
Tiêu chí để chọn sữa phù hợp
Đọc nhãn là việc đầu tiên cần làm. Hãy xem hàm lượng đạm và canxi trên mỗi khẩu phần, rồi so với nhu cầu hằng ngày của người lớn tuổi. Nhiều loại ghi giàu canxi, nhưng một ly chỉ đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu. Đừng chỉ nhìn vào dòng quảng cáo in to trên bao bì.
Đường và chất béo bão hòa là chỗ hay bị bỏ qua. Người già dễ tăng đường huyết hoặc mỡ máu, nên chọn loại ít đường và không quá béo. Vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi, rất cần với người ít ra nắng. Nếu sản phẩm bổ sung thêm nhiều vi chất khác, bạn vẫn nên đối chiếu với nhu cầu thực tế thay vì chọn theo số lượng thành phần. Một gia đình khách của chúng tôi từng chọn loại có nhiều thành phần nhất, nhưng đường cao đến mức đường huyết của ông tăng rõ sau vài tuần. Đổi sang loại ít đường hơn, kết hợp bữa ăn đều đặn, mọi thứ ổn định trở lại.
Dạng uống cũng cần cân nhắc. Bột hòa tan, sữa nước hay sữa đặc đều dùng được, tùy khả năng nuốt và khẩu vị của từng người. Có người thích vị nhạt, có người không chịu được mùi lạ. Hãy thử vài loại với lượng nhỏ trước khi mua số lượng lớn, tránh lãng phí và tránh tình trạng ba mẹ uống miễn cưỡng.
Pha và uống đúng cách để hấp thu tốt hơn
Một sai lầm thường gặp là pha đặc hơn hướng dẫn với suy nghĩ bồi bổ cho nhanh. Làm vậy không giúp hấp thu nhiều hơn mà còn tạo gánh nặng cho thận và dễ gây đầy bụng. Hãy pha đúng tỷ lệ in trên bao bì.
Thời điểm uống cũng quan trọng. Uống sau bữa ăn hoặc giữa các bữa nhẹ thường dễ chịu hơn. Nếu người già hay đầy bụng, đừng uống ngay trước khi đi ngủ, vì nằm sớm sau khi uống dễ khó tiêu.
Tư thế khi uống cần chú ý. Để người già ngồi thẳng và uống từng ngụm nhỏ. Việc này giảm nguy cơ sặc, một rủi ro mà người nhà thường xem nhẹ cho đến khi gặp chuyện.
Uống bao nhiêu là vừa đủ mỗi ngày
Với đa số người lớn tuổi, một đến hai ly mỗi ngày thường là đủ. Con số này còn phụ thuộc vào chế độ ăn và nhu cầu riêng, nên không có công thức cố định. Điều quan trọng là tổng lượng đạm và canxi từ cả bữa ăn lẫn sữa phải phù hợp với tình trạng của người dùng.
Trong vài tuần đầu, hãy theo dõi cân nặng và tiêu hóa. Nếu bụng hay khó chịu, tiêu chảy hoặc táo bón, hãy điều chỉnh lượng uống rồi hỏi ý kiến bác sĩ. Đừng tự tăng liều với ý nghĩ uống nhiều sẽ khỏe nhanh, vì điều đó không đúng và có thể gây hại.
Sai lầm người nhà hay mắc phải khi chọn sữa
Mua theo quảng cáo hoặc theo lời người quen là chuyện rất phổ biến. Nhưng mỗi người có bệnh nền và nhu cầu khác nhau. Loại sữa hợp với người hàng xóm chưa chắc đã hợp với ba mẹ mình.
Một tình huống chúng tôi gặp khá nhiều là gia đình thay hẳn bữa ăn bằng sữa vì thấy tiện. Sau một thời gian, người già thiếu chất xơ và rau củ, rồi táo bón kéo dài. Sữa nên là phần bổ sung, bữa cơm vẫn phải được giữ đều đặn.
Có người đã có dấu hiệu sặc hoặc khó nuốt nhưng vẫn được đưa sữa lỏng như cũ. Nên đổi sang dạng đặc hơn theo lời khuyên của nhân viên y tế. Cuối cùng là hạn sử dụng và cách bảo quản sau khi mở nắp. Sữa đã mở nên đậy kín, để nơi thoáng mát và dùng hết trong thời gian ghi trên bao bì.
Kết hợp chế độ ăn để người già khỏe từ bữa cơm
Đạm là nền tảng của bữa ăn. Cá, trứng và đậu phụ mềm dễ nhai, dễ tiêu hơn thịt đỏ dai. Gia đình có người già có thể đổi món thịt nạc sang cá hấp vài lần mỗi tuần.
Rau củ nên nấu mềm, trái cây chín vừa, và uống đủ nước mỗi ngày. Hạn chế đồ mặn và nhiều đường vì ảnh hưởng trực tiếp đến huyết áp và tim mạch. Bạn có thể đọc thêm tác hại của ăn mặn đối với huyết áp và sức khỏe để hiểu vì sao cần kiểm soát muối trong bữa cơm hằng ngày.
Khi nào cần đưa người cao tuổi đi khám
Có vài tín hiệu không nên chờ. Sụt cân nhanh, ăn uống kém kéo dài hơn hai tuần là lý do đủ để đi khám. Sặc thường xuyên, ho khi uống hoặc sốt sau bữa ăn cũng cần kiểm tra sớm.
Nếu nghi ngờ đái tháo đường, bệnh thận hay tim mạch, đừng tự điều chỉnh chế độ ăn quá mạnh tay. Hãy để bác sĩ đánh giá. Với người có nguy cơ tim mạch, bạn cũng nên tham khảo các xét nghiệm khám sức khỏe định kỳ cho người trên 60 tuổi. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.
Hỏi nhanh về sữa dinh dưỡng cho người cao tuổi
Người cao tuổi uống sữa dinh dưỡng có cần kiểm tra gì trước không?
Nên hỏi bác sĩ nếu người già có bệnh nền, đang dùng nhiều thuốc hoặc có vấn đề về thận. Đây là cách an toàn nhất để chọn đúng loại và đúng lượng.
Sữa không đường có thật sự tốt hơn cho người lớn tuổi không?
Với người có nguy cơ tăng đường huyết, sữa ít đường thường phù hợp hơn. Nhưng sữa không đường không đồng nghĩa với bổ hơn, nên vẫn cần xem hàm lượng đạm và canxi.
Uống sữa bao lâu thì thấy hiệu quả?
Thường phải vài tuần, thậm chí vài tháng, mới thấy cân nặng và sức khỏe cải thiện rõ rệt. Nếu sau thời gian đó vẫn không tiến triển, nên đi khám lại.
Có nên cho người bị tiểu đường uống sữa dinh dưỡng không?
Có thể, nhưng nên chọn loại dành riêng cho người tiểu đường và hỏi bác sĩ về lượng dùng. Không nên tự ý uống nhiều vì dễ làm đường huyết tăng.
Sữa dinh dưỡng và sữa tươi khác nhau thế nào với người cao tuổi?
Sữa dinh dưỡng thường được bổ sung thêm vitamin, khoáng chất và điều chỉnh tỷ lệ đạm, béo. Sữa tươi đơn thuần có thể đầy đủ về một số chất nhưng không có sẵn các thành phần bổ sung đó. Tùy tình trạng sức khỏe mà lựa chọn khác nhau.
Chọn sữa cho người già không khó, nhưng cần kiên nhẫn đọc nhãn và quan sát cơ thể họ. Nếu bạn đang chăm sóc ba mẹ hay ông bà, hãy bắt đầu từ bữa cơm, dùng sữa làm phần bổ sung, và đừng ngại đưa người thân đi khám khi có dấu hiệu bất thường. Để tìm hiểu thêm về cách tiếp cận sức khỏe toàn diện, bạn có thể ghé trang chủ MONA Media để xem thêm các nội dung liên quan.