Nằm xuống giường là chân tay bắt đầu bứt rứt. Bạn muốn cử động liên tục, xoay trở cả đêm mà vẫn không ngủ được. Bứt rứt chân tay khi ngủ như vậy là biểu hiện thường gặp của hội chứng chân không yên. Không ít người chịu đựng nhiều năm mà không biết đây là một tình trạng có thể kiểm soát.
Bài viết giúp bạn nhận biết hội chứng chân không yên. Chúng tôi cũng nêu các nguyên nhân thường gặp, cách giảm khó chịu tại nhà và dấu hiệu cần đi khám. Thông tin chỉ để tham khảo, không thay lời khuyên của bác sĩ.
Bứt rứt chân tay khi ngủ biểu hiện thế nào
Hội chứng chân không yên là rối loạn thần kinh cảm giác vận động. Người bệnh thấy khó chịu ở chân, đôi khi ở tay. Họ mô tả cảm giác kiến bò, râm ran, nhoi nhói, căng tức hoặc như có dòng nước chảy dưới da. Cảm giác đó tạo thôi thúc phải cử động.
Điểm đặc trưng của bứt rứt chân tay khi ngủ là các triệu chứng nặng hơn vào buổi tối và ban đêm. Chúng xuất hiện khi bạn nghỉ ngơi, ngồi yên xem tivi hoặc nằm trên giường. Cử động chân, đi lại hay xoa bóp thường làm dễ chịu tạm thời. Khi bạn ngừng lại, cảm giác quay lại.
Vì bứt rứt chân tay khi ngủ làm khó vào giấc, người bệnh hay thức giấc giữa đêm. Ban ngày họ buồn ngủ, mệt mỏi, khó tập trung và dễ cáu gắt. Nhiều người còn giật chân khi ngủ mà không hay biết. Người nằm cạnh thường là người nhận ra trước.
Nguyên nhân và yếu tố thuận lợi
Nguyên nhân chính xác chưa được hiểu hết. Các chuyên gia cho rằng có liên quan tới sự rối loạn chất dẫn truyền thần kinh dopamine và chuyển hóa sắt trong não. Vì vậy, nhiều yếu tố có thể làm bệnh xuất hiện hoặc nặng thêm.
- Thiếu sắt hoặc thiếu máu do thiếu sắt.
- Thai kỳ, nhất là những tháng cuối.
- Bệnh thận mạn, đặc biệt ở người chạy thận.
- Đái tháo đường hoặc tổn thương thần kinh ngoại biên.
- Một số thuốc, như nhóm thuốc chống dị ứng gây buồn ngủ, thuốc chống nôn hay một số thuốc chống trầm cảm.
- Uống nhiều cà phê, trà đặc, rượu bia hoặc hút thuốc.
- Yếu tố gia đình: người thân cũng có triệu chứng tương tự.
Hội chứng này gặp nhiều hơn ở người trung niên và cao tuổi, ở phụ nữ nhiều hơn nam giới. Tuy nhiên, người trẻ và cả trẻ em đôi khi cũng bị. Nếu bứt rứt chân tay khi ngủ kéo dài, hãy nghĩ đến việc kiểm tra các nguyên nhân có thể điều chỉnh được.
Ví dụ, một người trung niên bị mất ngủ nhiều tuần, hay đứng dậy đi lại lúc nửa đêm. Người đó uống cà phê muộn vào buổi chiều. Khi giảm cà phê và được bác sĩ kiểm tra thiếu sắt, tình trạng dễ chịu hơn nhiều. Đây chỉ là ví dụ minh họa, còn cách xử trí cần theo từng người.
Cách giảm bứt rứt tại nhà
Nhiều thay đổi nhỏ trong sinh hoạt giúp giảm bứt rứt chân tay khi ngủ. Bạn hãy thử từng bước và theo dõi kết quả.
Về giấc ngủ, hãy đi ngủ và thức dậy vào giờ cố định. Phòng ngủ nên mát, tối và yên tĩnh. Tránh dùng điện thoại sát giờ ngủ. Một giấc ngủ đều đặn thường giúp triệu chứng nhẹ đi.
Về ăn uống, hãy hạn chế cà phê, trà đặc, rượu bia và thuốc lá, nhất là vào buổi chiều tối. Những chất này dễ làm triệu chứng nặng hơn. Nếu bạn nghi thiếu sắt, hãy đi xét nghiệm trước khi tự uống viên sắt. Uống sắt khi không cần có thể gây hại.
Về vận động, đi bộ nhẹ, kéo giãn cơ bắp chân và đùi trước khi ngủ thường giúp dễ chịu. Tắm nước ấm hoặc ngâm chân, xoa bóp nhẹ cũng có ích với nhiều người. Tuy vậy, tập luyện quá sức sát giờ ngủ có thể phản tác dụng.
Trong lúc khó chịu, hãy làm việc gì đó thu hút sự chú ý. Bạn có thể đọc sách, nghe nhạc nhẹ hoặc trò chuyện. Nhiều người thấy đỡ hơn khi tập trung vào việc khác thay vì cố ép mình ngủ.
Khi nào cần đi khám
Bạn nên gặp bác sĩ nếu bứt rứt chân tay khi ngủ kéo dài nhiều tuần, xảy ra gần như mỗi đêm hoặc làm bạn mệt mỏi ban ngày. Nên đi khám nếu bạn đang mang thai, có bệnh thận hoặc đái tháo đường, hoặc đang dùng thuốc kéo dài. Bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử và kiểm tra các nguyên nhân thường gặp.
Bác sĩ có thể cho làm xét nghiệm máu để xem lượng sắt dự trữ, chức năng thận và đường huyết. Nếu cần, bạn được điều trị nguyên nhân hoặc dùng thuốc phù hợp. Không tự ý dùng hay ngừng thuốc, vì một số thuốc có thể làm triệu chứng nặng hơn.
Người bệnh đái tháo đường có thể bị tê bì, châm chích ở chân do tổn thương thần kinh. Nếu bạn có bệnh này, hãy đọc thêm bài về ăn nhiều đồ ngọt và nguy cơ đái tháo đường để hiểu cách phòng bệnh. Nếu bạn có tiền sử dị ứng thuốc hay đang tự mua thuốc điều trị, bài cảnh báo dị ứng thuốc do tự mua thuốc sẽ hữu ích.
Hãy đến cơ sở y tế ngay nếu chân sưng đau một bên, đỏ nóng, hoặc bạn yếu liệt, tê nhiều, mất cảm giác. Đó có thể không phải là chân không yên mà là tình trạng khác cần xử trí nhanh. Bạn có thể tham khảo thêm thông tin sức khỏe chung của Bộ Y tế và WHO.
Bứt rứt chân tay khi ngủ là tình trạng phổ biến và có cách kiểm soát. Bạn hãy điều chỉnh thói quen sinh hoạt, kiểm tra nguyên nhân tiềm ẩn và gặp bác sĩ khi triệu chứng kéo dài. Một giấc ngủ ngon xứng đáng được quan tâm đúng mức.
