Sốt cao bao nhiêu độ thì nguy hiểm? Với người lớn, từ 39 độ trở lên được coi là sốt cao, còn trên 40 độ nên đi khám ngay. Với trẻ em, ngưỡng thấp hơn: từ 38,5 độ cần theo dõi sát. Nửa đêm con nóng ran, tay chân lạnh toát vì lo, bạn cầm nhiệt kế lên và con số hiện 38,7 độ. Lúc này nên làm gì? Bài này sẽ trả lời thẳng từng nhóm tuổi.
Sốt cao bao nhiêu độ thì nguy hiểm? Trả lời nhanh
Với người lớn, mốc 39 độ C được coi là sốt cao. Khi nhiệt độ vượt 40 độ, bạn nên đưa đi cơ sở y tế ngay, không nên đợi thêm.
Với trẻ em, ngưỡng thấp hơn. Từ 38,5 độ là bạn cần theo dõi thường xuyên. Riêng trẻ dưới 3 tháng tuổi mà sốt từ 38 độ trở lên thì phải coi là cấp cứu. Đưa trẻ đi khám ngay trong ngày.
Tuy vậy, con số chỉ là một phần của bức tranh. Một đứa trẻ sốt 38,5 độ nhưng vẫn chơi, ăn uống bình thường thường an toàn hơn một đứa sốt 38 độ mà lừ đừ, bỏ bú. Vì vậy, khi đo được nhiệt độ, hãy nhìn thêm cách con thở, con tỉnh táo ra sao và có những triệu chứng nào đi kèm.
Vì sao cơ thể bị sốt, và sốt có phải lúc nào cũng xấu?
Sốt không phải là bệnh. Nói dễ hiểu, sốt là cách cơ thể tự nâng nhiệt để làm khó vi khuẩn và virus, đồng thời giúp hệ miễn dịch hoạt động mạnh hơn. Nhiều người nghĩ sốt càng cao càng nguy, nhưng thực tế không hoàn toàn như vậy.
Mức sốt không đồng nghĩa với mức độ bệnh nặng. Có những trường hợp cúm hay viêm họng khiến người bệnh sốt rất cao nhưng vài ngày là khỏi. Ngược lại, có bệnh nhiễm trùng nặng chỉ sốt nhẹ, thậm chí không sốt, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch.
Vì vậy, đừng chỉ nhìn vào cột thủy ngân. Hãy nhìn toàn bộ tình trạng người bệnh: đang tỉnh hay lơ mơ, uống nước được không, có khó thở không.
Ngưỡng nhiệt độ cần lo theo từng nhóm tuổi
Mỗi độ tuổi có một mốc khác nhau vì cơ thể trẻ nhỏ và người cao tuổi phản ứng với nhiệt độ khác nhau. Bảng dưới đây tóm tắt các mốc chúng tôi thường khuyên người dân tham khảo.
| Nhóm đối tượng | Mốc theo dõi | Mốc cần đi khám ngay |
|---|---|---|
| Trẻ sơ sinh dưới 3 tháng | Từ 37,5 độ | Từ 38 độ, coi là cấp cứu |
| Trẻ 3 đến 36 tháng | Từ 38 độ | Từ 39 độ, hoặc sốt kèm lừ đừ |
| Trẻ trên 3 tuổi | Từ 38,5 độ | Trên 39,5 độ, hoặc sốt kéo dài |
| Người lớn khỏe mạnh | Từ 38 độ | Trên 40 độ |
| Người cao tuổi, có bệnh nền | Từ 37,5 độ | Từ 38,5 độ, hoặc thấp nhưng kèm lú lẫn |
Đặc biệt lưu ý người cao tuổi và người có bệnh nền như tiểu đường, suy tim hay suy thận. Nhiều người trong nhóm này chỉ sốt 37,8 độ nhưng đã có nhiễm trùng nặng bên trong. Vì vậy, đừng chủ quan với con số thấp.
Dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế ngay, dù nhiệt độ chưa quá cao
Có vài dấu hiệu mà dù nhiệt độ chưa tới ngưỡng, bạn cũng không nên chờ. Chúng tôi thường nhắc người nhà ghi nhớ nhóm này.
- Co giật, lơ mơ, khó đánh thức hoặc không nhận ra người thân
- Khó thở, thở nhanh, tím môi hoặc đau tức ngực
- Cứng cổ, đau đầu dữ dội kèm buồn nôn
- Nổi ban đỏ hoặc tím không mất đi khi ấn bằng ly kính trong suốt
- Sốt kéo dài trên 3 ngày, hoặc sốt tái phát nhiều lần trong tuần
Riêng dấu hiệu ban không mất khi ấn kính cần được xử trí rất nhanh, vì có thể liên quan đến nhiễm khuẩn huyết. Đừng đợi xem thêm, hãy đưa người bệnh đi khám ngay.
Cách đo nhiệt độ đúng để khỏi đọc sai con số
Nhiều lần, con số đọc được không phản ánh đúng nhiệt độ cơ thể. Lý do thường nằm ở cách đo. Đo nách là tiện nhất ở nhà, nhưng kết quả thường thấp hơn thực tế khoảng nửa độ. Đo miệng cho kết quả khá sát khi người lớn tỉnh táo và không vừa ăn, uống nước nóng.
Đo trực tràng cho kết quả chính xác nhất ở trẻ nhỏ, nhưng cần làm đúng kỹ thuật để tránh gây tổn thương. Đo tai bằng nhiệt kế hồng ngoại nhanh gọn. Tuy nhiên, phương pháp này dễ sai nếu ống tai có ráy hoặc đo ngay sau khi tắm. Điều cốt lõi là đo cùng một vị trí mỗi lần để so sánh được với nhau.
Đừng đo ngay sau khi vận động mạnh, tắm nước nóng hoặc vừa uống nước ấm. Hãy nghỉ khoảng 15 đến 20 phút trước khi đo. Nhiệt kế nên được rửa sạch bằng cồn và cất ở nơi khô ráo, tránh nắng.
Hạ sốt đúng cách tại nhà thì làm thế nào?
Khi sốt, việc đầu tiên không phải là đắp chăn kín cho con đổ mồ hôi. Đó là một sai lầm rất hay gặp. Hãy nới bớt quần áo, bật quạt ở mức nhẹ, giữ phòng thoáng và mát vừa phải.
Bù nước là việc quan trọng không kém thuốc. Sốt làm cơ thể mất nước qua mồ hôi và hơi thở. Bạn có thể cho uống oresol, nước lọc, nước hoa quả pha loãng hoặc cháo loãng từng ngụm nhỏ nhưng đều đặn.
Nếu cần dùng thuốc hạ sốt, hãy tính liều theo cân nặng, không theo tuổi, và đọc kỹ hướng dẫn trên nhãn. Mỗi lần uống cách nhau theo đúng khoảng thời gian ghi trên thuốc. Chúng tôi không khuyên bạn dùng một loại thuốc cụ thể hay một liều cụ thể, vì điều đó cần người có chuyên môn xác định cho từng người.
Có một điều thường gặp: thuốc hạ sốt chỉ làm nhiệt độ giảm tạm thời, không chữa được nguyên nhân gây bệnh. Vì vậy, dù đã hạ được sốt, bạn vẫn nên theo dõi tiếp và đưa đi khám nếu tình trạng không cải thiện.
Những sai lầm hay gặp khi chườm và dùng thuốc hạ sốt
Chườm nước lạnh hoặc chườm cồn là thói quen nhiều gia đình vẫn làm. Cách này khiến mạch máu ngoại vi co lại, cơ thể run lên để giữ nhiệt, và nhiệt độ bên trong có thể tăng thêm. Thay vào đó, nếu muốn chườm, hãy dùng khăn ấm vừa phải, lau nhẹ ở trán, nách, bẹn.
Một sai lầm khác là tự ý dùng nhiều loại thuốc hạ sốt cùng lúc. Có người uống loại này xong thấy chưa đỡ lại uống thêm loại kia, dẫn đến quá liều và tổn thương gan. Hãy chỉ dùng một loại tại một thời điểm và ghi lại giờ đã uống.
Cuối cùng là chủ quan khi sốt vừa hạ. Có người thấy con hết nóng là yên tâm, nhưng vài giờ sau sốt lại lên cao hơn. Đừng vội kết luận bệnh đã khỏi khi chưa có dấu hiệu cải thiện rõ ràng.
Khi nào nên đi khám, và chuẩn bị gì khi đến cơ sở y tế
Thông thường, nếu sốt kéo dài quá 2 đến 3 ngày, hoặc sốt cao không đáp ứng với hạ sốt, bạn nên đi khám trong ngày. Với trẻ nhỏ, chỉ cần sốt cao kèm bỏ ăn, nôn nhiều, bạn cũng nên đi sớm.
Để bác sĩ đánh giá nhanh và chính xác, hãy ghi lại vài điều đơn giản: nhiệt độ đo được và giờ đo, loại thuốc đã dùng cùng liều và giờ uống, các triệu chứng khác như ho, đau họng, tiêu chảy, ban da. Mang theo sổ khám cũ nếu có bệnh nền. Những thông tin này giúp bác sĩ tiết kiệm thời gian và khoanh vùng nguyên nhân nhanh hơn.
Về nơi khám, tùy mức độ mà lựa chọn cho phù hợp. Sốt nhẹ thường có thể khám tại trạm y tế hoặc phòng khám đa khoa gần nhà. Sốt cao kèm dấu hiệu nguy hiểm nên tới bệnh viện có khoa cấp cứu.
Các bệnh thường gặp gây sốt cao và cách hình dung sơ bộ
Phần lớn các cơn sốt ở người dân quanh ta đến từ cảm cúm, viêm họng hoặc nhiễm virus đường hô hấp. Đây là nhóm thường lành, sốt vài ngày rồi giảm dần kèm ho, sổ mũi.
Sốt xuất huyết và một số nhiễm siêu vi khác cần cảnh giác hơn. Chúng thường kèm đau cơ, đau sau hốc mắt. Có thể xuất hiện chấm xuất huyết trên da. Những dấu hiệu này nên được bác sĩ xem xét sớm.
Ngoài ra, nhiễm khuẩn tiết niệu, viêm phổi hay viêm tai giữa cũng gây sốt cao, nhất là ở trẻ nhỏ. Tự phân biệt tại nhà rất khó vì các bệnh này có triệu chứng chồng lấn lên nhau. Đó là lý do chúng tôi luôn khuyên bạn đi khám để xác định nguyên nhân, thay vì tự đoán rồi dùng thuốc theo cảm tính.
Câu hỏi thường gặp
Sốt 38 độ có cần uống thuốc hạ sốt không?
Không phải lúc nào cũng cần. Nếu người bệnh còn tỉnh, ăn uống được và dễ chịu, bạn có thể theo dõi thêm và nghỉ ngơi, bù nước. Khi người bệnh khó chịu, quấy khóc hoặc mệt mỏi rõ rệt, việc hạ sốt giúp dễ chịu hơn và có thể dùng theo hướng dẫn trên nhãn thuốc.
Trẻ sốt cao co giật thì phải làm gì đầu tiên?
Việc đầu tiên là đặt trẻ nằm nghiêng, nới rộng quần áo, không cho vật gì vào miệng, và không giữ chặt tay chân. Ghi lại thời gian co giật. Sau khi cơn co giật dừng, đưa trẻ đi cấp cứu ngay, dù trẻ có vẻ đã tỉnh lại.
Hạ sốt xong mà vẫn mệt có bình thường không?
Có, và đây là chuyện khá phổ biến. Cơ thể vừa phải chống chọi với nhiễm trùng nên cần thời gian hồi phục, thường vài ngày. Tuy nhiên, nếu mệt quá mức, lừ đừ, không chịu ăn uống hoặc có dấu hiệu lạ khác thì bạn nên đi khám.
Sốt bao lâu thì phải đi khám?
Thông thường, sốt kéo dài trên 2 đến 3 ngày là lý do để đi khám. Với trẻ dưới 3 tháng, chỉ cần sốt từ 38 độ là nên đưa đi khám ngay, không cần chờ thêm.
Chườm khăn ấm có giúp hạ sốt hiệu quả không?
Chườm khăn ấm có thể giúp người bệnh dễ chịu hơn phần nào, đặc biệt ở các vị trí như trán, nách, bẹn. Tuy nhiên, nó không thay thế được việc bù nước và điều trị nguyên nhân. Đừng dùng nước lạnh hay cồn để chườm, vì có thể gây run và làm tình trạng khó chịu hơn.
Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo. Khi có nghi ngờ về tình trạng sức khỏe của mình hoặc người thân, bạn nên đi khám để được bác sĩ thăm khám và tư vấn trực tiếp. Nếu sốt cao kèm dấu hiệu nguy hiểm, đừng chần chừ, hãy đến cơ sở y tế gần nhất ngay.
Tham khảo thêm các mốc nguy hiểm của cảm cúm cần đi khám nếu bạn đang lo về các triệu chứng hô hấp đi kèm. Với trẻ nhỏ đang sốt, bạn cũng có thể xem các dấu hiệu bất thường khác ở trẻ để theo dõi thêm. Kiến thức chung về sức khỏe còn có thể tìm thêm tại phòng khám đa khoa Hưng Thịnh và fit24.vn.