Bé đi ngoài lúc ngủ tối là chuyện nhiều cha mẹ gặp và lo lắng. Phần lớn trường hợp ở trẻ nhỏ là bình thường. Nhất là khi phân mềm, bé vẫn bú tốt và chơi ngoan. Chỉ khi phân thay đổi rõ hoặc bé mệt, cha mẹ mới cần nghĩ tới chuyện đi khám.
Bài viết giúp bạn hiểu vì sao trẻ đi ngoài vào ban đêm. Chúng tôi cũng giải thích cách phân biệt với tiêu chảy, táo bón và những dấu hiệu không nên chờ đợi. Thông tin chỉ để tham khảo, không thay lời khuyên của bác sĩ nhi khoa.
Bé đi ngoài lúc ngủ tối có bình thường không
Ruột của trẻ nhỏ hoạt động cả ngày lẫn đêm. Khi bé bú, dạ dày giãn ra và gửi tín hiệu xuống đại tràng. Ruột co bóp và đẩy phân ra ngoài. Đó gọi là phản xạ dạ dày – đại tràng, mạnh nhất ở trẻ sơ sinh.
Vì thế, chuyện bé đi ngoài lúc ngủ khá thường gặp ở trẻ bú mẹ. Bé có thể đi ngay sau cữ bú, kể cả cữ bú lúc nửa đêm. Bé đang lơ mơ ngủ nên cha mẹ chỉ biết khi tã đã đầy. Nếu bé tăng cân đều, phân vàng mềm và không quấy khóc, đó thường là nhịp tiêu hóa bình thường.
Mỗi bé có nhịp riêng. Có bé đi sáu đến bảy lần mỗi ngày. Có bé vài ngày mới đi một lần mà phân vẫn mềm. Cha mẹ nên so với thói quen thường ngày của chính bé, đừng so với bé nhà hàng xóm.
Nguyên nhân theo từng độ tuổi: sơ sinh, trẻ bú mẹ, trẻ ăn dặm
Trẻ sơ sinh và trẻ bú mẹ
Sữa mẹ dễ tiêu và để lại ít bã. Phân của trẻ bú mẹ thường mềm, hơi sệt, màu vàng hoặc vàng xanh. Số lần đi ngoài có thể nhiều trong vài tháng đầu. Sau ba tháng, một số bé đi thưa dần. Điều đó vẫn bình thường nếu bụng bé mềm và bé bú khỏe.
Trẻ uống sữa công thức
Phân của trẻ uống sữa công thức thường đặc hơn. Màu phân vàng sậm hoặc nâu nhạt, số lần ít hơn. Khi mới đổi loại sữa, phân có thể đổi màu hoặc mùi trong vài ngày. Nếu bé đi ngoài lỏng nhiều lần, bụng chướng và quấy khóc, hãy hỏi bác sĩ xem bé có hợp loại sữa đó không.
Trẻ bắt đầu ăn dặm
Khi ăn dặm, phân của bé đặc lên và có mùi rõ hơn. Màu phân đổi theo thức ăn. Rau củ có thể làm phân sẫm màu hoặc còn mảnh thức ăn chưa tiêu. Điều đó thường vô hại. Tuy vậy, thức ăn mới cũng dễ gây rối loạn tiêu hóa hoặc dị ứng. Đồ ăn chưa sạch còn có thể gây nhiễm khuẩn.
Ví dụ, bé vừa thử món cháo mới vào buổi tối. Đến nửa đêm bé đi ngoài hai lần, phân nhão hơn thường lệ. Sáng hôm sau bé vẫn ăn chơi bình thường và phân trở lại như cũ. Khi đó cha mẹ chỉ cần ghi nhớ món ăn ấy và theo dõi thêm.
Dấu hiệu tiêu chảy, táo bón, rối loạn tiêu hóa cần phân biệt
Muốn biết bé đi ngoài lúc ngủ có bất thường hay không, hãy nhìn vào hình dạng phân. Hãy đếm số lần và quan sát tình trạng chung của bé. Ba tình huống dưới đây hay bị nhầm lẫn với nhau.
Tiêu chảy là khi phân lỏng như nước, số lần tăng rõ so với thường ngày. Bé hay quấy khóc và sôi bụng. Đôi khi bé sốt hoặc nôn. Nguyên nhân thường là nhiễm virus hoặc vi khuẩn đường ruột. Nguy cơ lớn nhất là mất nước.
Táo bón là khi phân cứng, khô và bé rặn khó. Bé có thể khóc khi đi. Đôi khi phân lỏng rỉ quanh khối phân cứng bị kẹt. Cha mẹ dễ tưởng bé bị tiêu chảy. Nếu bé lâu không đi mà tã cứ dính ít phân lỏng, hãy nhờ bác sĩ đánh giá.
Rối loạn tiêu hóa nhẹ gồm những đợt phân nhão, đầy hơi, ọc sữa. Chúng hay xuất hiện sau khi đổi sữa hoặc đổi thức ăn. Bé vẫn chơi được, không sốt và không sụt cân. Tình trạng này thường tự ổn định khi giữ chế độ ăn quen thuộc.
Sinh hoạt cũng ảnh hưởng tới chuyện bé đi ngoài lúc ngủ. Bé ngủ muộn, ăn no sát giờ ngủ hoặc bú thêm cữ đêm sẽ khiến ruột hoạt động nhiều vào buổi tối. Hãy ghi lại giờ ăn, giờ ngủ và giờ đi ngoài trong vài ngày. Bạn sẽ thấy quy luật của bé.
Cách chăm sóc và điều chỉnh bữa ăn tại nhà
Khi bé đi ngoài lúc ngủ nhiều lần, việc cần nhất là giữ đủ nước. Trẻ còn bú nên được bú mẹ thường xuyên hơn, đừng bỏ cữ. Trẻ uống sữa công thức vẫn dùng loại quen thuộc, trừ khi bác sĩ dặn đổi.
Nếu bé có dấu hiệu tiêu chảy, hãy hỏi nhân viên y tế về dung dịch bù nước đường uống. Cách pha phải đúng theo hướng dẫn trên bao bì. Đừng pha theo cảm tính vì quá đặc hay quá loãng đều không tốt. Không tự cho bé dùng thuốc cầm tiêu hay kháng sinh khi chưa có chỉ định.
Về vệ sinh, hãy thay tã sớm để tránh hăm. Rửa vùng hậu môn bằng nước ấm rồi lau khô nhẹ nhàng. Rửa tay bằng xà phòng sau khi thay tã và trước khi chuẩn bị đồ ăn. Bình sữa và núm vú cần rửa sạch, tráng nước sôi.
Với trẻ ăn dặm, hãy giữ bữa ăn đơn giản và nấu chín kỹ. Cho thêm món mới cách nhau vài ngày. Nhờ vậy bạn dễ nhận ra món nào làm bé khó chịu. Tránh cho bé ăn no sát giờ ngủ. Bạn có thể đọc thêm bài về những mốc phát triển của bé nhỏ để biết nhu cầu của bé ở từng giai đoạn.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay
Nếu bé đi ngoài lúc ngủ kèm một trong các dấu hiệu sau, hãy đưa bé đến cơ sở y tế sớm. Trẻ dưới ba tháng tuổi nên được khám sớm hơn khi có biểu hiện lạ. Cơ thể các bé còn rất non nớt.
- Phân có máu, nhiều nhầy, màu đen hoặc trắng bệch.
- Đi ngoài phân lỏng rất nhiều lần, kèm nôn liên tục hoặc không uống được.
- Sốt cao, hoặc sốt kéo dài kèm quấy khóc dữ dội.
- Bụng chướng căng, bé khóc từng cơn như đau quặn.
- Dấu hiệu mất nước: môi khô, ít nước mắt, tã khô nhiều giờ, thóp trũng, mắt trũng, lừ đừ.
- Bé bỏ bú, sụt cân hoặc chậm tăng cân.
Nếu bé li bì, co giật hoặc khó thở, hãy đến cơ sở cấp cứu gần nhất hoặc gọi 115. Đừng chờ tới sáng hôm sau.
Khi đi khám, hãy mang theo thông tin về số lần đi ngoài và màu sắc phân. Nói rõ bé đã ăn gì và đã uống thuốc gì. Nếu có thể, hãy chụp ảnh phân. Những chi tiết nhỏ giúp bác sĩ chẩn đoán nhanh hơn.
Các thắc mắc khác về trẻ nhỏ có trong mục Hỏi đáp sức khỏe của chúng tôi. Bạn cũng có thể đọc hướng dẫn của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới về nuôi con bằng sữa mẹ và phòng mất nước khi tiêu chảy.
Bé đi ngoài lúc ngủ tối thường không đáng ngại nếu bé khỏe, ăn ngủ tốt và tăng cân đều. Cha mẹ chỉ cần quan sát nhịp quen thuộc của bé, giữ vệ sinh và cho bé đủ nước. Khi phân thay đổi rõ, có máu hoặc bé mệt, hãy gặp bác sĩ sớm để yên tâm hơn.
