Sáng dậy thấy đầu gối cứng đờ, bước những bước đầu mà khớp cứ lục cục khó chịu, nhiều người trong gia đình bạn chắc cũng từng gặp cảnh này. Đội ngũ chúng tôi nghe kể chuyện đau khớp khi trời lạnh gần như mỗi khi gió mùa tràn về, và phần lớn người kể là các cô chú, bác trên 50 tuổi. Nói ngắn gọn: đau khớp khi trời lạnh khá phổ biến và thường không nguy hiểm. Nhưng không phải cơn đau nào cũng nên bỏ qua. Bài viết này giúp bạn phân biệt đau khớp do thời tiết với những dấu hiệu cần đi khám, để chủ động hơn khi mùa đông đến.
Vì sao trời lạnh làm khớp đau hơn?
Khi nhiệt độ hạ xuống, mạch máu ở vùng ngoại vi co lại để giữ nhiệt cho các cơ quan bên trong. Cơ thể ưu tiên bảo vệ phần lõi nên tay chân nhận ít máu hơn. Khớp là nơi chịu thiệt đầu tiên. Máu nuôi dưỡng kém khiến khớp cứng hơn và dễ đau, nhất là ở những người đã có sẵn tổn thương.
Thời tiết còn kéo theo thay đổi áp suất khí quyển. Màng hoạt dịch và mô mềm quanh khớp có thể căng hơn một chút. Sự căng ấy kích thích các đầu dây thần kinh nhạy cảm. Những khớp vốn đã yếu sẽ càng dễ nhức mỏi khi đổi thời tiết.
Dịch khớp cũng đặc lại khi lạnh. Bạn có thể hình dung dầu ăn để trong tủ lạnh: nó sánh lại và chảy rất chậm. Khi dịch khớp bôi trơn kém, khớp cử động không mượt. Vì vậy buổi sáng, lúc cơ thể còn lạnh và chưa vận động, thường là lúc đau nhất. Chỉ cần đi lại một lúc, nhiều người thấy đỡ dần.
Những ai dễ bị đau khớp khi trời lạnh?
Không phải ai cũng đau như nhau. Theo những câu hỏi bạn đọc gửi về cho chúng tôi, nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất thường gồm người cao tuổi, người từng chấn thương khớp, người thừa cân và người phải làm việc nặng ngoài trời.
Người đang sống chung với viêm khớp dạng thấp hoặc thoái hóa khớp cần đặc biệt để ý. Với nhóm này, mùa lạnh có thể khiến triệu chứng bùng lên rõ hơn. Một bác ở vùng trung du Phú Thọ từng chia sẻ với chúng tôi rằng cứ sang tháng mười một, bác lại chuẩn bị sẵn túi chườm và giữ ấm đầu gối. Nhờ vậy mùa đông năm nào cũng đỡ vất vả hơn hẳn.
Cách giảm đau và giữ ấm khớp tại nhà
Giữ ấm là việc đơn giản nhưng thường hiệu quả nhất. Bạn nên mặc ấm vùng đầu gối, cổ tay và bàn chân. Khi ra khỏi nhà hoặc tắm bằng nước lạnh, hãy che chắn kỹ. Giữ ấm không chỉ là mặc thêm áo. Bạn cũng nên tránh để chân tay bị gió lùa qua cửa sổ hay đứng lâu trên sàn nhà lạnh.
Vận động nhẹ đều đặn quan trọng không kém. Đi bộ chậm quanh nhà, xoay khớp nhẹ nhàng hay tập duỗi gối khi ngồi đều giúp máu lưu thông tốt hơn. Bạn không cần tập nặng. Điều cần nhớ là làm đều mỗi ngày một ít, và dừng lại ngay nếu thấy đau tăng.
Chườm ấm bằng khăn hoặc túi chườm vừa phải giúp giảm cứng khớp. Tránh chườm quá nóng hoặc chườm liên tục quá lâu trên da mỏng, vì dễ bị bỏng. Nếu đang dùng thuốc giảm đau, hãy hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi tự ý dùng thêm. Mỗi người có cơ địa và bệnh nền khác nhau, nên cách dùng thuốc cũng khác nhau.
Dinh dưỡng cân bằng và giữ cân nặng hợp lý cũng giúp giảm áp lực lên các khớp chịu lực như đầu gối và háng. Bạn có thể tham khảo thêm các hướng dẫn của chúng tôi để biết cách xây dựng bữa ăn phòng bệnh. Nếu đau kèm dạ dày khó chịu khi dùng thuốc, bạn cũng có thể đọc gợi ý nhóm thực phẩm làm dịu dạ dày.
Khi nào cần đi khám và chụp chiếu?
Đau khớp do thời tiết thường dịu đi khi trời ấm lên và khi vận động nhẹ. Nếu cơn đau kéo dài nhiều tuần, không đỡ dù đã giữ ấm, hoặc ngày càng nặng thêm, bạn nên đi khám sớm. Phát hiện từ đầu giúp bác sĩ có hướng xử trí phù hợp hơn, và thường đơn giản hơn nhiều so với để bệnh tiến triển.
Một số dấu hiệu cần đi khám ngay gồm:
- Khớp sưng nóng, đỏ hoặc cảm giác tấy lên rõ rệt.
- Đau kèm sốt hoặc mệt mỏi kéo dài không rõ lý do.
- Khớp biến dạng, cứng đến mức khó co duỗi.
- Đau dữ dội về đêm, mất ngủ thường xuyên.
- Đau sau chấn thương, khớp bị lệch hoặc yếu chân tay.
Khi cần chụp X-quang hay siêu âm khớp, bạn nên mang theo hồ sơ khám cũ nếu có. Điều này giúp bác sĩ so sánh diễn tiến bệnh qua các lần khám. Nếu muốn tìm hiểu trước cách thanh toán chi phí, bạn có thể đọc hướng dẫn thanh toán viện phí. Đau khớp kéo dài đôi khi liên quan đến bệnh chuyển hóa, nên bạn cũng có thể tìm hiểu thêm về mối liên quan giữa chế độ ăn và đái tháo đường.
Một vài câu hỏi bạn đọc hay gặp
Nhiều người hỏi chúng tôi liệu uống rượu cho “ấm người” có giúp giảm đau khớp không. Rượu chỉ tạo cảm giác ấm trong chốc lát. Nó làm giãn mạch ngoại vi, khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn. Vì vậy đây không phải cách an toàn để giảm đau.
Có bạn băn khoăn về việc xoa dầu nóng hay dán cao giảm đau. Nếu dùng, bạn nên đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì và không bôi lên vết thương hở hay da đang kích ứng. Ngừng dùng ngay nếu xuất hiện mẩn đỏ hoặc ngứa rát. Phụ nữ đang mang thai, trẻ nhỏ và người có tiền sử dị ứng thuốc nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Lời nhắn từ ban biên tập
Đau khớp khi trời lạnh thường là chuyện quen thuộc và có thể cải thiện nhờ giữ ấm, vận động nhẹ và theo dõi sát sao cơ thể mình. Tuy nhiên, nội dung này chỉ mang tính tham khảo. Mỗi người có tình trạng sức khỏe riêng, và chỉ bác sĩ mới có thể chẩn đoán chính xác nguyên nhân. Nếu bạn lo lắng hoặc triệu chứng kéo dài, đừng ngần ngại đi khám để được tư vấn kịp thời.
Chúc bạn và gia đình mùa đông ấm áp, khỏe mạnh. Nếu còn thắc mắc, bạn có thể xem thêm các bài trong mục hỏi đáp của chúng tôi.